हर्मुज जलमार्गमा निःशुल्क आवागमन हुनुपर्नेमा ईयूको जोड

काठमाडौँ ।  युरोपेली संघ (ईयू) ले रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण खाडी जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ मा जहाजहरूको आवागमन कुनै पनि शुल्क वा भुक्तानी बिना नै सुनिश्चित गरिनुपर्ने स्पष्ट पारेको छ। इरानले सो जलमार्गबाट प्रवेश गर्ने जहाजहरूसँग शुल्क वा टोल लिने सुझाव दिएपछि ईयूको यस्तो कडा प्रतिक्रिया आएको हो।

इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच एक महिना लामो तनावपछि हाल दुई हप्ताको युद्धविराम घोषणा गरिएको छ र वार्ताको वातावरण बनिरहेका बेला यो जलमार्ग पूर्ण रूपमा पुनः सञ्चालन गर्ने विषय नै अहिले विवादको मुख्य केन्द्र बनेको छ। इरानले युद्धविराम अवधिमा मार्ग खोल्न सहमति जनाए पनि आफ्नो देशको पुनर्निर्माणमा लगानी जुटाउन ‘टोल प्रणाली’ स्थापना गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ।

यस विषयमा युरोपेली आयोगका प्रवक्ता अनौर एल अनौनीले ब्रसेल्समा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनले आवागमनको स्वतन्त्रताको ग्यारेन्टी गरेको उल्लेख गर्दै यसका लागि कुनै पनि भुक्तानी आवश्यक नरहेको प्रष्ट पारे। उनले आवागमनको स्वतन्त्रतालाई ‘सार्वजनिक हित’ को रूपमा परिभाषित गर्दै यसलाई बिना अवरोध सुनिश्चित गरिनुपर्नेमा जोड दिए।

अर्कोतर्फ, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दुवै देशले संयुक्त लगानीमा यो प्रणाली सञ्चालन गर्न सक्ने विकल्प सुझाए पनि ह्वाइट हाउसले भने कुनै पनि सर्त वा प्रतिबन्ध बिना स्ट्रेट तत्काल खोल्नुपर्ने अडान राखेको छ। युद्धविराम घोषणा भए तापनि हाल हर्मुज जलमार्ग हुँदै हुने यातायात अत्यन्तै सीमित छ र विश्वको तेल आपूर्तिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने यो मार्गको भविष्य अब हुने कूटनीतिक वार्ताले तय गर्ने देखिएको छ।