माघीमा सफा वसपार्क र तिन टोल

गोविन्द खड्का, दाङ । ओहर दोहरको घुईचो उज्यालो नहुदै देखि रात नपर्दा सम्म निरन्तर चल्यो । बाह्रकुने मेला जानेहरुको लस्कर चियो गर्दा घोराही १० वसपार्कका सरसफाई निरीक्षक हर्क बहादुर वली भोकै बस्नुभयो । ‘त्यसदिन खानै खाईन हजुर’, विरालोले मुसो जस्तै कुरेर बसेका निरीक्षक वलीले थप्नुभयो, ‘ घर बाट खाना खान आ भने पनि का“ जाने तो ? सिठि मारेको मार्‍यै गर्नुपर्‍यो ’ निरीक्षक वलिका लागि माघिको दिन झन् तनाव भयो ।

किन भने ध्यान फोहर खसाल्नेहरुमा केन्द्रित गर्नुपर्‍यो । खानपिन, पाहुना पाछि र अन्य सवालमा मन गएन । त्यसले गर्दा प्लाष्टिकको सोत्तर यसपटक देखिएन । वलिका अनुसार गाडिहरुले निकै कम फाले । त्यसको कारण उनिहरु सचेत भएका छन् । केहिले जरिवाना तिरेका छन् कतिले खसालेको फोहर उठाएका छन् ।

निरीक्षक वलिले काम सम्हालेको माघ ११ मा दुईमहिना पुग्दैछ । पचास दिन बढिको अनुभवमा वलिले  खराव काम घोराही बजारकोले गरेको सुनाउनुभयो । ‘यहि काले म संग वाद विवाद गर्छन् ।’ उहाले थप्नुभयो ‘कुन सरकाले गरेको हो ? कहिले बाट लागु भयोे भनेर उल्टो सुल्टो सोध्छन् ।’ उहाका अनुसार कुराले मिच्न खोज्छन व्यवहार भने  घिनलाग्दो देखाउछन् ।
उ“धो र उभो गर्नेहरुले खसाल्न पाएनन् । उहाका अनुसार  केहिले खसाले पनि टिपे । टिपियो ।

सबै भन्दा सजिलो भारतीय तिर्थ यात्रीलाई सम्झाउनु रह्यो । तिनिहरुको टिममा मुख्य मान्छे हुने रहेछ । जरिवाना तिर्नु पर्छ फोहर नगर्नु । होटलमा बस्ने खाने खर्च हराउला भनेपछि बुझ्यो । साना साना टुक्राहरु पनि डस्टिविनमा खसाल्यो ।  ‘त्यो सभ्यता मा रहेछ । धेरै भन्नेहो भने आफु पनि नेपाली परियो । असभ्य र फोहरी हाम्रै भेटिए ।’ घर अगाडि चिटिक्क देखाउने पछाडि तिर फोहरको डंगुर थुपार्ने, त्यसको गन्ध घर भित्र पसेको थाह नपाउने बानि छ ।

‘यो संघर्ष जारी रहन्छ हजुर’ उहाले थप्नुभयो, ‘पुर्व मेचि देखि पश्चिम महाकाली सम्मकाले सोध्दैन । अबुझ हाम्रै दाजुभाई छन् ।’
यसो त घोराही १० कै गौतम नगर, अस्पताल र पिपल बुटा टोलमा पनि यस पटकको माघि सफा देखियो । त्यस क्षेत्रका वासिन्दाले फरक पनको अनुभव गरे । ‘दिउसो तिर अलि बढि मान्छे हिडेको थिए’ सरसफाइ चौकिदार दल बहादुर नेपालीले भन्नुभयो, ‘अफ्ठेरो पारिनन् ।’

केहि महिना देखि लगातार चोकिदारीमा खटिएका नेपालीले धेरै फरक पनको अनुभव गर्नुभएको छ । लुकि छिपि सडकमा फोहर फाल्नेहरुले पनि चेति सकेका छन् । यहा प्रवेश गर्दा कार्वाहि हुन्छ भन्ने धेरैले बुझिसकेका छन् । त्यसमा टेम्पो, रिक्सा, अटो लगाएत यातायातका साधन सबै जानकार छन् । उनिहरुले फोहर फाल्न छोडेपछि धेरै परिवर्तन आएको नेपालीको भनाई छ ।

भित्री फोहरको भने अझै चिन्ता घटेको छैन । सबै भन्दा फोहर डाक्टरका क्वार्टरवाट निश्किएको टोलवासि बाताउछन् । त्यस पछि फोहर गर्ने मेडिकलहरु भेटिएका छन् । डाक्टरले फोहर व्यवस्थापन गर्न जानेको रहेनछन् अस्पताल टोलविकास संस्थाका अध्यक्ष चित्रकान्त आचार्यले भन्नुभयो, मेडिकल र डाक्टरका क्वार्टर सफा भए अरु समस्या छैन ।’ उहाका अनुसार अरु क्षेत्रमा चौकिदार राखेपछि सुधार भएको छ ।

दशैतिहार लगाएतका चाडपर्वमा पनि खास्सै समस्या देखिएन । सरसफाई चौकिदारलाई अझै लामो समय सम्म काम दिने अनौपचारीक छलफल भएको छ ।
सिंगै वडा सफाइको आधार बस पार्क र तिन टोल बनेको वडा सरसफाइ समितिका संयोजक शक्तिराम डागिले बताउनुभयो । उहाका अनुसार यस पटक माघिको दिन पहिलो पटक सेवार खोला नया वसपार्क सफा देखियो । साना तिना कचेरा समेत गलेको थिएन । यसलाई टोलवासीले अचम्म लाग्दो दृश्यका रुपमा लिएका छन् ।

सरसफाइमा ठुलो प्रगति भएको ठहर गरेका छन् । तिन टोलमा सरसफाई कर्मचार िखटाईएको छ । फोहर टोलहरुले यसलाई अनुसरण गरे सिंगै नगर सफा हुन्छ । नभने सम्म न चेत्ने मानविय खराब सोचाईका कारण समस्यपा आएको हो ।