सिंगै परिवार एचआईभी संक्रमित

डोटी  ।  रामबहादुरको उमेर ०५१ सालमा १८ बर्षको थियो । बिपन्न परिवारका राम काम खोज्ने शिलसिलामा स्थानीयको सहयोगमा मुम्बैमा पुगे । मुम्बैमा केही बर्ष काम गरेर डोटी फर्कियर घरजम गरे, फेरी मुम्बै तिरै हानीए ,बेला बेला घर फर्किए तर लामो समय उतै बसे ।

भरकरै बिहेवारी गरेका रामबहादुर घरको याद भुलाउने गतिलो ठाउँ बेस्यालयलाई नै बनाए । मुम्बैको ब्यस्त शहरमा अपरिचित नारीसंग शाररिक सम्पर्क गर्दा कस्लाई के नै थाहा हुन्छ सम्झेका रामबहादुरले एचआईभी संक्रमित भएको पत्तै पाएनन् ।

मुम्बैमा संक्रमित भएका रामबहादुर घर फर्किए पछि पत्नी सुस्मा पनि संक्रमित भैसकेकी रहेछन । गाउँमा हिडदैडुल्दै गरेकी सुस्माले आफु संक्रमित हुने कल्पना समेत गरिनन् । २ बर्ष पहिला घर्किदो उमेर र बिग्रदो स्वाथ्यका बिच उपचार गराउन जिल्ला अस्पताल डोटीमा पुगेकी सुस्मा संक्रमित भएको डाक्टरले सुनाएपछी अच्मबित भईन ।

सुस्माले रामबहादुर लाई पनि चेकजाँच गर्न सल्लाह दिए पनि कैलालीको सेती अञ्चल अस्पतालमा चेक जाँच गरे । चेक गर्दा रामबहादुर मात्र होईन २२ बर्षिय छोरा शुभम, ८ बर्षिय छोरी रन्तीतालाई पनि पोजेटिभ देखियो ।

रामबहादुरको पाँच सदस्य परिवारमा चार जना संक्रमित रहेपछी निराशा छायो । बाँकी घरमा रहेकी बुहारी लालीलाई जिल्ला अस्पतालमा चेक गर्दा लाली पनि संक्रमित भएपछी पुरै परिवार एचआईभी संक्रमित बन्यो ।

डोटी जिल्लामा एचआईभी संक्रमण बिशेषगरी कामको सिलसिलामा भारत जानेहरुमा बढी पाईएको र उनिहरु मार्फत बच्चा र श्रीमतिलाई समेत सर्ने गरेको पाईएको छ । त्यसरी सर्नेहरुमा ९० प्रतिसत भन्दा बढी रहेको पाइएको छ । सिंगै परिवार संक्रमित भएको भए पनि एआरटी परामर्श केन्द्रको सम्पर्कमा हाल नरहको जिल्ला स्वाथ्य कार्यालय डोटीका एआरटी काउन्सीलर केपी रेग्मीले बताए । रेग्मीले भने ‘ डोटी जिल्लामा संक्रमित हुनेमा जोडीहरु नै बढी छन । कतीपयका छोरा÷छोरीमा पनि छ ।’

डोटीमा ९ सय ५ जना एचआईभी, एड्सबाट प्रभाबित रहेका छन् भने एड्स रोगबाट मर्नेको संख्या १ सय १ जना पुगिसकेको छ । डोटीमा आर्थिक बर्ष २०७१÷०७२ मा ८ सय ४६ जना एचआईभी, एड्सबाट प्रभाबित रहेका थिए । आर्थिक बर्ष २०७२÷०७३ को असार मसान्तसम्म ४८ नयाँ पत्ता लागेका थिए भने असारदेखि हालसम्म ११ जना नयाँ संक्रमित थपिएर जम्मा ९ सय ५ मध्य पुरुष ४ सय ५१ जना र महिला ४ सय ५४ जना रहेका छन् । त्यसैगरी संक्रमितहरु मध्य १४ बर्ष मूनिका ४५ जना बालबालिका रहेका छन् ।डोटीमा एचआइभी, एड्सबाट बढी प्रभावित हुने १३ गाविस र एक नगरपालिका रहेकाजिल्ला स्वास्थ्यका एचआइभी, एड्स सम्पर्क व्यक्ति रमेश मलासीले जानकारी दिए ।

पुरुषहरु लापरवाही गर्छन
हालसम्म मृत्यु हने एक सय एक जनामा ६६ जना पुरुष र ३५ जना महिला रहेका छन । । पुरुषहरु संक्रमित भईसके पछि उपचार गर्नमा लापर्वाही गर्ने गरेकाले पुरुषहरुको मृत्यु दर बढेको एआरटी काउन्सिलर केपी रेग्मीले बताए । उनले भने ‘ महिलाहरु समय मै उपचार गर्छन, त्यसैले मृत्युदर पनि कम छ तर पुरुषहरु खास वास्ता गर्दैनन् मृत्यु हुनेमा पनि पुरुषको संख्या नै धेरै छ ।’
स्वास्थ्य प्रति वेवास्ता गर्ने पुरुषहरु रोग प्रतिरक्षा प्रणाली अत्यन्त न्यून भएको अबस्थामा अस्पताल आउने गरेको रेग्मीको अनुभब छ । रेग्मीले भने ‘धेरैका श्रीमतीलाई समय मै संक्रमित भएको पत्ता लागेको हुन्छ, पुरुषलाई पनि चेक गर्न सल्लाह दिएका हुन्छौं तर मान्दैनन् त्यही सल्लाह नमानेका कारण कयौंको ज्यान गएको छ ।’
डोटीका प्रभाबित व्यक्तिहरु मध्य ५ सय १२ जनाले एआरटी प्रयोग गरिरहेका छन । एचआईभी, एड्स संक्रमित (प्रभावित) सुदूरपश्चिमका जिल्लाहरु मध्य डोटी तेस्रो जिल्लामा रहेको पाईएको छ । सुदूरपश्चिमको सबै भन्दा प्रभावित भई एआरटी औषधि प्रयोग गर्ने जिल्लामा कैलाली पर्दछ भने त्यसपछि अछाम जिल्ला पर्दछ ।

एचआईभी, एड्सबाट प्रभाबित व्यक्तिहरुलाई अहिलेसम्म जिल्ला अस्पतालबाट मात्र एआरटी सेवा प्रयोग गरिरहेका भएपनि आगामी दिनहरुबाट डोटीको सानागाउँ गाविस स्थित स्वास्थ्य चौकीबाट समेत एआरटी औषधि बितरण कार्य हुने भएको छ ।