यसरी चल्दै छ विदेश सम्बन्ध: भारत र चीनसँगको उपलब्धि के ?

काठमाडौं । भारतसँगको सम्बन्ध सुधार्न सफल भए पनि त्यो विषयमा देशलाई एकमत बनाउन सरकार असफल भएको छ ।

भारतसँग उपलब्धि
– भारतीय सहुलियत ऋणमा महाकाली पुल तथा सिँचाइ परियोजनाको डिपिआर (विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन) टुंग्याउने सहमति

– तराई रोड दोस्रो तथा अन्य केही परियोजनाका लागि नयाँ सहुलियत ऋण उपलब्ध गराउने निर्णय

– विराटनगर–जोगबनी तथा बर्दिबास–बिजलपुरा–जयनगर गरी दुईवटा सीमापार रेल्वे परियोजना चाँडै सम्पन्न गर्ने सहमति

– तीनवटा अन्य सीमापार रेल्वे परियोजना (नेपालगन्ज–नेपालगन्ज रोड, काँकडभिट्टा–न्यु जलपाइगुडी तथा भैरहवा–नौतनहवा ) चाँडै नै सुरुवात गर्ने सहमति

– हेटौँडा पोलिटेक्निक निर्माण कार्य चाँडै सुरुवात गर्ने सहमति

– पुनर्निर्माणका लागि भारत सरकारले दिएको अनुदान तथा ऋणका परियोजनालाई चाँडै नै टुंग्याइने सहमति

– भारतीय पूर्वाधार तथा सडकका कारण नेपाली सीमावर्ती गाउँ र बजारहरूको डुबानबारे नेपालले चासो राख्दा समस्या देखिएका ठाउँमा संयुक्त निरीक्षण गर्न दुवै पक्ष सहमत

चीनसँग उपलब्धि
– नेपाल–चीन पारवहन तथा यातायात सम्झौताको आउटलाइनमा सहमति । नेपालले मस्यौदा प्रोटोकल तयार गरी चिनियाँ पक्षलाई राय–सुझाबका लागि पठाउने सहमति । यसबारे वाणिज्य मन्त्रालयसँगको समन्वयमा अन्तिम मस्यौदा तयार हुँदै ।

– कार्गो यातायातसम्बन्धी प्रोटोकलमा तिब्बत हुँदै नेपालका उत्तरी जिल्ला जाने नयाँ मार्ग थप गर्नेलगायतका विषयमा छलफल ।

– पुनर्निर्माणका लागि चीनले दिने भनेको ३ अर्ब चिनियाँ युआनमध्ये रसुवागढी–स्याफ्रुबेसी सडकको मर्मतसम्भार, निजामती अस्पतालको स्तरोन्नतिलगायतका परियोजनामा खर्च हुने रकम उपलब्ध गराउने समझदारीपत्रमा चीनका लागि नेपाली राजदूत तथा चिनियाँ वाणिज्य मन्त्रालयका पदाधिकारीबीच हस्ताक्षर ।

– तिब्बतका राजमार्ग उपयोगसम्बन्धी प्रोटोकलमा चिनियाँ पक्षबाट मस्यौदा प्राप्त भएको र चीनलाई जवाफ पठाउने तयारी । छिट्टै नेपालमा सशोधित प्रोटोकलमा छलफल गरी हस्ताक्षरका लागि नेपालमा बैठक आयोजना गर्ने सहमति ।

परराष्ट्र मन्त्रालयका असफलता
राजदूत नियुक्ति हुन सकेको छैन
१३ नियोगमा राजदूत खाली भएको तीन वर्ष भयो । अघिल्ला सरकारजस्तै यो सरकार पनि नियुक्तिमा पछि परेको छ । भारत र चीनका लागि राजदूत भने नियुक्त भएका छन् । परराष्ट्रका एक अधिकारी भन्छन्, ‘यो दुवै छिमेकीलाई समान प्राथमिकता र महत्व दिएको सन्देश हो ।’

चीन र मंगोलियन नेताको एकैदिन भ्रमण
चिनियाँ नेता लिउ छिपाओ र मंगोलियाका विदेशमन्त्री चेन्द मुख अर्गिलको भ्रमण एकैदिन ३ पुसमा भयो । जब कि दलाई लामाले मंगोलिया भ्रमण गरेकोमा चीनले मंगोलियामा नाकाबन्दी लगाएको थियो । तर, मंगोलियाका विदेशमन्त्रीको भ्रमण एक महिनाअघि र चिनियाँ नेताको भ्रमण एक साताअघि तय भएको परराष्ट्रमन्त्रीको भनाइ ।

विदेश नीति परिमार्जन गर्ने कार्यदल बनेन
विदेश नीति परिमार्जनसम्बन्धी कार्यदल बनाउने परराष्ट्रमन्त्रीको प्रयास एमालेले सहमति नजनाएपछि सफल हुन सकेन । यद्यपि उनले परराष्ट्र मामिला अध्ययन प्रतिष्ठान पुनर्संरचनाका लागि पूर्वराजदूत डा. दिनेश भट्टराई संयोजकत्वको गठित कार्यदलले प्रतिवेदन बुझाउँदै छ ।