एक लाखले भरे प्रसिद्ध धार्मिक मेला डिग्रे

भगवती देवीको माग अनुसार नै डिग्रेमा मेला लाग्न सुरु गरेको विश्वास गरिन्छ । परापूर्वकालमा थर्पुका गौतमहरुले चराउन जंगल लिएका गाई देवीकै कारण घर आउन मानेका थिएनन् र देवीले गाईको दुध चढाउन आग्रह गरेकी थिइन् । गाईको दुध चढाइएपछि गाईलाई घर ल्याउन सकिएको किंवदन्ती छ । हरेक दिन गाईको दुध देवीको लागि चढाउनुपर्ने र हरेक एक वर्षमा देवीको वाण बाघको लागि बोकाको बलि दिनुपर्ने तथा देवीको सुरक्षाको लागि जनजातिहरुले लठ्ठी नाँच नााच्ने गरेको भनाई स्थानीयको छ । दैनिकजसो पूजापाठ हुने हुनाले देवीलाई गाईको दुध पुगेको भएपनि देवीको वाणको लागि पनि मेला लाग्ने गरेको बताइन्छ । हालको मुसिकोट नगरपालिका तथा नगरपालिका घोषणा हुनु अघिको साँख गाविसबाट आउने  मगर सगालहरुको लठ्ठी नाँच देवीको सुरक्षाको लागि भएको विश्वास गरिन्छ ।

धन, जन र अन्न वरदानको विशेषता बोकेको डिग्रे शाइकुमारी भगवती देवीको छत्रछायाामा लाग्ने धार्मिक मेलाको महत्व बढ्दै गइरहेको छ । परापूर्वकालदेखि लाग्दै आएको यो धार्मिक मेलामा विशेष गरी पछिल्ला केही वर्षदेखि दर्शालुहरु बाक्लिन थालेका छन् । मनले चिताएको कुरा पूरा हुने तथा सन्तान प्राप्तीको धार्मिक विश्वासका साथ तीर्थयात्रीको संख्यामा वृद्धि भएको मन्दिर व्यवस्थापन समितिले जानकारी दिएको छ । धन, जन र वरदान मागेकाको इच्छा पूर्ति भएकाहरु दोहोर्‍याएर मन्दिर तथा मेला भर्न पुग्ने गर्दछन् ।

हरेक वर्षको कार्तिक पूर्णिमाको अवसर पारी लाग्दै आएको डिग्रे धार्मिक मेला सुरु भएको आधिकारीक जानकारी कतै रहेको पाइन्न । मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अनुसार मन्दिरमा १६४१ सालको घन्ट भेटिएको छ । १६४१ सालको घन्ट भेटिएपनि मन्दिरमा पूजा,अर्चना दर्शन तथा मेला भर्ने कार्य भने त्यो अघिदेखि नै भएको मानिन्छ । व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष केसीले १६४१ सालको घन्ट भेटिएपनि मेलाको सुरुवात भने त्यो समय भन्दा अघि नै भएको अनुमान रहेको बताए । बताइन्छ भने मन्दिर नजिकै रहेका रहेका पानीका धारामा मेलामा मान्छे बढेसँगै पानी पनि बढ्ने गरेको विश्वास छ ।

सदावहार पूजापाठ हुने भएपनि डिग्रे मन्दिरमा हरेक वर्ष कार्तिक शुक्ल एकादशीदेखि पूर्णिमासम्मको तिथिमा विशेष महत्वका साथ देशका विभिन्न भू–भागबाट मन्दिर दर्शन तथा मेला भर्नका लागि दर्शनार्थीहरु आउने गर्दछन् । हरेक हरिबोधनि एकादशीदेखि पूर्णिमासम्म पाँच दिन विशेष मेला लाग्ने गर्दछ । एकादशीदेखि नै मन्दिरमा दर्शनार्थीहरुको भीड लाग्न थालिाहल्छ । पाँच दिनसम्म पूजा पाठ गर्ने तथा मेला भर्नेहरुको संख्या निरन्तर उकालोमा हुन्छ । विशेष गरी मन्दिरमा शान्तिका लागि परेवा उडाइन्छ भने पूर्व भाकल गरेका तथा मागेको पुगेकाले बलि चढाउने गर्दछन् ।

जिल्लामा धेरै आम्दानी गर्ने मध्येका डिग्रे शाइकुमारी मन्दिर पनि पर्दछ । मन्दिरको नाममा रहेको गुठीको जग्गा र हरेक वर्षको मेलामा दर्शनार्थीबाट चढाइएको भेटीबाट मन्दिरमा आम्दानी हुने गर्दछ । मुसिकोट नरपालिकाको छिमेकी गाविस स्यालापाखाको धपेमा २७ रोपनी खेत मन्दिरकै नाममा छ भने वर्षेने ७ देखि ९ लाख रुपैयाँ सम्म कार्तिक मेलाको अवसरमा भेटी स्वरुप मन्दिरमा जम्मा हुने गर्दछ ।

यो वर्ष दर्शनार्थीको भेटी मात्रै ६ लाख बढी हुने अनुमान गरिएको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यष लालबहादुर केसीले बताए । उनका अनुसार भेटी गणना गर्न भने केही दिन लाग्ने बताइएको छ । यस वर्ष बोकाको टाउका विक्री गरेर मात्रै साढे चार लाख आम्दानी हुने अुनमान मन्दिर व्यवस्थापन समितिले गरेको छ । गत वर्ष टाउका विक्री गरेर चार लाख ६५ हजार पाँच सय रुपैयाँ आम्दानी भएको थियो । यस वर्ष १ हजार बढी बोका चढाइएको छ ।  मन्दिर चढाइएका बोकाको टाउका प्रति केजी ३ सय का दर विक्री गर्ने गरिएको छ ।

मन्दिरमा पूजा पाठ गर्न तथा मेला भर्न रुकुम सहित सल्यान, रोल्पा, डोल्पा, जाजरकोट, सुर्खेत, दाङ, वाँके, कपिलवस्तु, नवलपरासी, रुपन्देही, काठमाडौंको साथै भारतका केही ठाउँबाट पनि दर्शनार्थीहरु आउने गर्दछन् । यो वर्ष मेलामा विगतको भन्दा धेरै झाँकीहरु प्रस्तुत भएको मन्दिर व्यवस्थापन समितिले जानकारी दिएको छ । यस वर्ष मेलाकै अवसरमा प्याराग्लाइडिङबाट पुष्पवृष्टि गरिएको थियो । यसले मेलामा थप आकर्षण थपेका मेलामा सहभागिहरुले बताएका छन् ।