भारतले सेप्टेम्वर २९ मा गरेको ‘सर्जिकल आक्रमण’ पछि वढेको भारत र पाकिस्तानबीचको तनाव अझै साम्य भएको छैन् । जुनसुकै बेला दुई देशको बीचमा युद्ध हुनसक्ने भय र त्रास हटेको छैन् । दुवै देश पर्ख र हेरको रणनीतिमा रहेका छन् ।
दुवै देशका सैन्य अधिकारीहरु द्वन्द्वलाई थप कम गर्न आपासमा सम्वादमा रहेको भनिएपनि सम्भावित युद्धका लागि दुवै देश तयारी अवस्थामा छन् । भारतीय अधिकारीहरुले आफ्नो तर्फबाट अब कुनै पनि प्रकारको आक्रमण नगर्ने तर पाकिस्तानी पक्षबाट कुनै आक्रमण भएमा त्यसको प्रतिकार गर्ने बताईरहेका छन् । एकाथरीको वुझाई भने आगामी हप्ता भारतको गोवामा हुने ब्रिक्स सम्मेलनसम्म दुवै पक्ष संयमता अपनाएको र त्यसपछि दुई सिमानामा तनावको अवस्था सिर्जना हुन सक्छ ।
आगामी नोभेम्वरमा पाकिस्तानमा सैन्य प्रमुखको म्याद सकिदैछ । भारतीय संचारमाध्यमहरुका अनुसार पाकिस्तान सरकारले सेनाको म्याद नथपेमा तत्काल युद्धको सम्भावना रहने छैन तर सैन्य प्रमुखको म्याद थपिएमा यसले पाकिस्तान भारतसंगको दीर्घकालिन द्धन्द्धको तयारीमा रहेको सन्देश दिने छ ।
एकातर्फ दुई देशको बीचमा युद्धको भय टरिसकेको छैन भने अर्काेतर्फ आगामी हप्ताहरुमा भारतमा आतंवादी आक्रमणहरु हुन सक्ने सरकारी अधिकारीहरुलाई उद्धृत गदै सरकारी संचारमाध्यमहरुले बताईरहेका छन् । आतंकवादी आक्रमण हुनसक्ने आशंका भारतले सर्वसाधारणमा जनचेतना जगाई रहेको छ । भने सुरक्षालाई कडा बनाइएको छ ।
दुवै देशले आफ्नो सिमानाका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सारेका कारण युद्धको सम्भावनालाई भने नकार्न सकिदैन् । भारतको वुझाई दुई देशकोबीचमा युद्ध नभएपनि पाकिस्तानको समर्थन प्राप्त आतंककारी समूहले भारतमा जुनसुकै बेला आक्रमण गर्न सक्ने सम्भावना बढेको छ ।
तर दुवै देशमाथि युद्धमा नजान आन्तरिक र कुटनीतिक दवाव तिव्र छ । अमेरिका, चीन, रसिया लगायतका मुलुकले सर्जिकल आक्रमणलाई कम महत्व दिएपनि दुवै देशलाई युद्धमा नजान दवाव दिईरहेका छन् । केही भारतीय नेता तथा संचारमाध्यमहरु युद्धको पक्षमा आक्रामक देखिएपनि युद्धमा जान नहुने ठूलो मत छ । तर सर्जिकल आक्रमणको पक्षमा भने भारतमा एक मत रहेको थियो ।
पाकिस्तानको राजनीतिक नेतृत्व पनि तत्काल युद्धमा जाने मुडमा छैन तर त्यहाँको सैनिक नेतृत्वको धारणा भने स्पष्ट छैन् । अमेरिकाका लागि पाकिस्तानी राजदुत जलिल अव्वास जिलानीले भारत र पाकिस्तानको लायि युद्ध विकल्प नभएको र दुवै देशले काश्मिर लगायत सवै समस्या संवादमार्फत नै समाधान गर्नुपर्ने बताएका छन् ।
उनले अमेरिकामा पत्रकारहरुसंग वोल्दै उनले आणविक शक्ति सम्पन्न दुई मुलुकको लागि युद्ध कुनै विकल्प हुन नसक्ने बताए । त्यसैगरी तत्काल युद्धमा गएका दुवै देशको अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर पर्ने निश्चित नै छ । अहिले पनि कतिपय भारतिय वस्तुहरु पाकिस्तान निकासीमा समस्याहरु देखा परिसकेका छन् । यदि युद्ध भई हालेमा त्यसको सवैभन्दा ठूलो असर खुला सिमानाका कारण नेपाललाई पर्ने निश्चित प्राय छ ।
भारतले भने सर्जिकल आक्रमणको पक्षमा आफूले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको समर्थन पाएको दावी गरिरहेको छ । त्यसगरी सार्क सम्मेलन स्थगित गरेर पाकिस्तानलाई एक्लो पारेको भारतको वुझाई रहेको छ । आगामी हप्ता गोवामा हुने ब्रिक्स सम्मेलनमा सार्कका धेरै मुलुकका प्रतिनिधी सहभागी हुने तर पाकिस्तान सहभागी नहुने भएकाले त्यसले पनि पाकिस्तान एक्लो भएको सन्देश जाने समाचारहरु भारतिय संचारमाध्यमहरुले सम्प्रेषण गरिरहेका छन् । भारतको योजना भने पाकिस्तानमाथि थप कुटनीतिक दवाव सिर्जना गरेर आवश्यक परेमा फेरी सर्जिकल आक्रमण गर्ने रहेको छ । भारत र पाकिस्तानको बीचमा युद्धको सन्त्रास रहिरहँदा भारतमा रहेको पाकिस्तानी तथा पाकिस्तानमा रहेका भारतीय नागरिकहरुले भने असुरक्षाको महशुश गर्न थालेका छन् ।
