‘बाल प्रेमविवाह’ किशोरीहरुको लागि श्राप बनिरहेछ

काठमाडौं (एएफपी)। किशोरी आशा चर्ती कार्कीले आफ्ना अभिभावकलाई आफू पढ्न जान लागेको बताइन् तर उनी आफ्ना ब्वाइफ्रेण्डसँग भागिन् । आशा नेपालमा सानैमा बिहे गर्नेहरुको बढ्दो संख्यामध्येकी एक किशोरी हुन् । ‘गाउँमा हाम्रो बारेमा हल्ला चलेको थियो र मेरो घरमा यसबारे झगडा भइरहन्थ्यो । मलाई लाग्यो मसँग भाग्ने बाहेक अर्को विकल्प छैन’ पश्चिमी सुर्खेतस्थित आफ्नो घरमा कार्कीले एएफपी समाचार एजेन्सीसँग भनिन् ।

नेपालमा बालविवाहको दर निकै उच्च छ । यद्यपि यहाँ बालविवाह विगत ५० वर्षदेखि प्रतिबन्धित छ र यहाँ विवाह गर्ने कानुनी रुपमा वैध उमेर २० वर्ष हो । नेपालको सन् २०१६ को स्वास्थ्य सर्वेक्षणअनुसार अहिले २५ देखि ४९ वर्ष उमेर भएका ५० प्रतिशत महिलाहरुले आफ्नो १८ औं जन्मदिनसम्ममा बिहे गरिसकेका थिए । यहाँ परम्परागत रुपमा बिहे अभिभावकले गराइदिन्थे । उनीहरुमध्ये केहीले साँस्कृतिक कारण र केहीले गरिबी कारण देखाउँदै सन्तानलाई विवाहको लागि दबाब दिन्थे ।

अहिले यस्ता विवाहहरु अस्वीकार गरिन लागेको छ तर बाल अधिकारकर्मीहरुले भने ‘प्रेम विवाह’को नाममा कलिला उमेरका जोडीहरु भागिरहेकोतर्फ सचेत गराएका छन् । २०१४ मा बालविवाह रोक्नको लागि कार्यरत एक गैर सरकारी संस्थाको अभियानले गरेको सर्वेक्षणअनुसार कम उमेरका जोडीमध्ये एक तिहाइ आफूखुसी विवाह गरेका जोडीहरु पाइएका थिए र यो क्रम बढिरहेको छ ।

‘यस्तो अभ्यासले हामीलाई र सरकारलाई एउटा चुनौती खडा गरिदिएको छ । हामीले अभिभावकलाई त यसबारे बुझाउन सक्छौं तर आफूखुसी बिहे गर्ने कम उमेरका किशोर किशोरीहरुलाई यस विषयमा बुझाउन निकै कठिन छ’ गर्ल्स नट ब्राइड नेपालका आनन्द तामाङले एएफपीसँग भने ।